„Prawo i Ty” – Prawo obywatela do informacji publicznej (część 1)

dipek_vxo9-300x208Prezentujemy artykuł z cyklu „Prawo i Ty”, które będą ukazywać się na naszych łamach, a które możecie współtworzyć także Wy, drodzy Czytelnicy. Dziś będzie o dostępie obywateli do informacji publicznej. Czym taka informacja jest, o co możemy wnioskować, do jakich podmiotów, oraz w jaki sposób zapoznać się z danymi publicznymi. Miłej lektury!

  1. Czym jest ?

Zgodnie z artykułem 61 Konstytucji RP, Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Biorąc pod uwagę, że władza publiczna może wykonywać tylko te zadania publiczne, które są jej przekazane odpowiednimi przepisami powszechnie obowiązującego, to informacją publiczną będzie wszystko to, co dotyczy władzy publicznej a także to, co jest związane z wydatkowaniem funduszy publicznych (to przecież są środki publiczne) i realizacją zadań publicznych np. przez spółki komunalne, organizacje pozarządowe, szkoły itd.

  1. O co można wnioskować?

Przykładem informacji publicznych będą faktury opłacone ze środków publicznych, listy obecności zebrania wiejskiego, kierunki ukończonych studiów przez kierowników jednostek organizacyjnych gminy, umowy cywilno-prawne zawierane przez organy administracji publicznej z osobami fizycznymi, projekty uchwał na najbliższą sesję rady miejskiej, ewidencja wniosków o informację publiczną złożonych do instytucji publicznej i wiele innych informacji, których potrzebujesz w życiu codziennym (a władze publiczne są w ich posiadaniu) lub w celu podejmowania działań w życiu publicznym.

  1. Jak zapoznać się z informacją publiczną?

Konstytucja RP w art. 61 stanowi, że prawo do uzyskiwania informacji obejmuje do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.

a) Dostęp do dokumentów:

1. Poszukiwania informacji publicznej obywatel powinien rozpocząć od obejrzenia Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) danej instytucji.

BIP to specjalna strona internetowa, w której informacje na niej zamieszczane muszą zostać opatrzone tzw. metadanymi, które informują przez kogo i kiedy informacja została wytworzona oraz przez kogo i kiedy została umieszczona w BIP. Informacje w BIP muszą być prezentowane w sposób wynikający wprost z dokumentów, bez interpretacji i opinii.

Dobrze prowadzony BIP przez zobowiązaną do tego instytucję, pozwala zaoszczędzić czas i wysiłek wnioskujących, jak i samej instytucji, gdyż informacji umieszczonej w BIP nie trzeba za każdym razem udostępniać na wniosek (art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

Zdarza się, że informacja jest dostępna w BIP, ale nie jesteś w stanie jej znaleźć. Wtedy możesz zastosować inny tryb, a nawet jeżeli okaże się, że podmiot do którego wnioskujesz odsyła Cię do BIP, to powinien podać Ci dokładny link lub ścieżkę dotarcia do informacji.

2. Jeżeli nie znajdziemy informacji w BIP możemy złożyć wniosek ustny lub pisemny. Ustawa stanowi, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. W praktyce często się to dzieje, gdy dzwonimy lub przychodzimy do urzędu zapytać np. o podstawowe procedury – jak zmienić dowód osobisty, jak zarejestrować działalność gospodarczą czy gdzie znajduje się kasa w urzędzie. Wniosek pisemny składamy, gdy zaistnieje taka konieczność – przy czym warto przeczytać podpowiedź jak taki wniosek powinien wyglądać.

b) Wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu

Uczestniczenie w sesjach rad gmin, posiedzeniach komisji i zebraniach wiejskich jest obywatelskim prawem i przywilejem, którego nikt nie może nam zabronić.

Konstytucja RP w art. 61 stanowi, że obywatel ma prawo wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Ograniczenie tego prawa, może nastąpić wyłącznie w ściśle określonych prawem sytuacjach.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w art. 2 ust. 1 stanowi, że prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje „każdemu”. Ustawodawca użył słowa „każdy” gdyż dostęp do informacji jest prawem człowieka i tylko w wyjątkowych przypadkach prawo takie może zostać ograniczone (wstęp na sesję rady miejskiej przysługuje mieszkańcowi całkiem innej gminy czy obcokrajowcowi).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, w ślad za powołanym przepisem Konstytucji, posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne. Kolegialnymi organami, w których posiedzeniach mieszkańcy mogą brać udział są oprócz rady miejskiej również rady osiedli, dzielnicy czy zebrania wiejskie w sołectwie.

Podsumowanie jak można zapoznać się z informacją publiczną przedstawia poniższy rysunek:

Informacja_Publiczna_ORG(infografika: informacjapubliczna.org.pl)

O tym, jak napisać wniosek o informację publiczną, kto jest zobowiązany do udostępnienia informacji oraz o możliwościach dochodzenia swoich spraw przed sądem dowiecie się Państwo w kolejnej części już niebawem.

Opracowano na podstawie danych zawartych na stronie Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej www.informacjapubliczna.org.pl prowadzonego w ramach Stowarzyszenia Sieć Obywatelska – Watchdog Polska (www.siecobywatelska.pl).

Jeśli interesuje Cię jakiś problem prawny, napisz do nas.

Jeśli chcesz podzielić się swoją wiedzą i chcesz by Twój tekst ukazał się na naszych łamach, serdecznie zapraszamy do kontaktu.

Zobacz także:
„Prawo i Ty” – Prawo obywatela do informacji publicznej (część 2)

Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności, Ciekawostki, Inne, Społeczne i oznaczony tagami , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

3 Responses to „Prawo i Ty” – Prawo obywatela do informacji publicznej (część 1)

  1. Tadeusz pisze:

    „Brać udział w zebraniachRad Dzielnicy, „należy dopisać Rad Sołeckich— informacja taka ma być ogłoszona z 3 dniowym wyprzedzeniem takie mamy prawo, a obecność na Zebraniach Wiejskich to obowiązek . P.s Podpowiadam zainteresowanym z ul.Kościuszki aby sprawdzić czy te wiadome 2 działki w planie zagospodarowania Gminy są dalej drogą jak obiecał Burmistrz na Zebraniu Wiejskim.

    • Redakcja pisze:

      Szanowny Panie, sugestię dotyczącą ogłaszania zebrań rad sołeckich na co najmniej 3 dni przed ich odbyciem, przekazaliśmy przedstawicielom rady sołeckiej pa ostatnim zebraniu wiejskim. Mieliśmy już wcześniej sygnały od mieszkańców, że chcieliby wiedzieć wcześniej o takich zebraniach – zresztą obowiązek powiadamiania mieszkańców wynika wprost ze statutu. Miejmy nadzieję, że aktualnie rada sołecka a w przyszłości wybrany sołtys będzie wywiązywać się z obowiązku wynikającego z paragrafu 22a statutu sołectwa Nowa Wieś:

      „Rada Sołecka obraduje na posiedzeniach zwoływanych przez Sołtysa lub na wniosek co najmniej połowy składu Rady Sołeckiej albo na wniosek radnego właściwego okręgu wyborczego.
      2. W posiedzeniach Rady Sołeckiej uczestniczą radni właściwego okręgu wyborczego.
      3. Posiedzenia Rady Sołeckiej zwołuje się nie rzadziej niż raz na kwartał.
      4. O miejscu, terminie i przedmiocie posiedzenia Sołtys zawiadamia mieszkańców w sposób zwyczajowo przyjęty, co najmniej 3 dni przed dniem posiedzenia.
      5. Członków Rady Sołeckiej, radnych właściwego okręgu wyborczego oraz członków Komisji Rewizyjnej Sołtys zawiadamia co najmniej 3 dni przed terminem posiedzenia, telefonicznie lub w inny skuteczny sposób.”

      • Tadeusz pisze:

        Do Redakcji: Dziękuję za odpowiedź ja znam ten zapis w Statucie ale to była moja maleńka prowokacja aby to przypomnieć. Dzięki i przepraszam.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Czas na wpisanie wyniku operacji minął. Proszę przeładować CAPTCHA za pomocą ikonki (strzałki).

*